Adakah semua sumbangan ke masjid layak mendapat potongan cukai pendapatan LHDN?

Tidak secara automatik. Pelepasan cukai pendapatan di bawah Seksyen 44(6) Akta Cukai Pendapatan 1967 hanya layak dituntut sekiranya tabung atau institusi masjid tersebut telah memperoleh kelulusan bertulis khas daripada Lembaga Hasil Dalam Negeri (LHDN). Resit biasa tanpa nombor rujukan warta LHDN hanya sah untuk rekod dalaman kariah.

Bagaimanakah pihak AJK masjid memohon status kelulusan Seksyen 44(6) LHDN?

Permohonan perlu dikemukakan terus kepada Jabatan Percukaian LHDN dengan sokongan Majlis Agama Islam Negeri (MAIN). Syarat utama termasuk mempunyai perlembagaan tabung yang jelas, pengauditan penyata kewangan tahunan oleh juruaudit bertauliah, dan jawatankuasa pemegang amanah yang berdaftar.

Bolehkah penderma tunai di tabung masjid meminta resit rasmi?

Boleh. Bagi sumbangan tunai serahan tangan di pejabat masjid, bendahari wajib mengeluarkan resit rasmi serta-merta. Bagi sumbangan ke dalam tabung bergerak solat Jumaat, resit rasmi tidak dapat dikeluarkan secara individu kerana sifat kutipan am tanpa nama melainkan penderma menyerahkan sumbangan khusus terus kepada pihak pentadbir.

Adakah resit digital (e-Resit) yang dijana sistem sah untuk tujuan audit kariah?

Ya. Di bawah perundangan transaksi elektronik dan ketetapan perakaunan semasa, e-Resit yang mengandungi nombor siri berurutan, butiran tarikh, tandatangan/cop digital, dan jejak transaksi bank adalah sah sepenuhnya untuk tujuan audit dalaman masjid serta semakan pihak JAIN.

Bagaimana cara pihak masjid merekodkan sumbangan daripada "Hamba Allah"?

Pihak bendahari perlu menjana resit atau catatan lejar di bawah nama "Hamba Allah" atau "Penderma Kariah" untuk mengimbangi penyata bank. Salinan resit disimpan dalam fail audit masjid. Sumbangan tanpa nama tidak boleh digunakan untuk tuntutan pelepasan cukai pendapatan LHDN kerana ketiadaan nombor kad pengenalan.

Cara Menguruskan Sumbangan & Resit Rasmi Masjid Secara Sahih & Telus (2026)

Landskap Pengurusan Sumbangan Masjid di Malaysia Tahun 2026

Pengurusan sumbangan masjid kini memasuki era baharu yang menuntut tahap akauntabiliti, ketelusan rekod, dan piawaian tadbir urus yang jauh lebih tinggi berbanding dekad lalu. Jika suatu ketika dahulu kutipan tabung kariah hanya bergantung pada wang kertas fizikal yang dimasukkan ke dalam tabung besi setiap solat Jumaat, senario tahun 2026 menyaksikan lonjakan instrumen digital seperti DuitNow QR kariah, pindahan perbankan dalam talian, serta platform infaq atas talian.

Namun demikian, pertambahan saluran dana ini membawa cabaran baharu kepada barisan Jawatankuasa Pengurusan Masjid (AJK). Ramai pentadbir masjid masih bergelut dengan buku resit fizikal manual, rekod catatan tangan bendahari yang terdedah kepada keciciran, serta kekeliruan undang-undang berkaitan pengeluaran resit rasmi yang diiktiraf di bawah peruntukan pelepasan cukai Lembaga Hasil Dalam Negeri (LHDN).

Isu ketirisan dan salah urus dana awam bukan sekadar mencalar reputasi institusi masjid di mata anak kariah, malah melibatkan tanggungjawab amanah di hadapan Allah SWT. Oleh itu, memahami tatacara penerimaan sumbangan, pematuhan garis panduan syarak, dan standard perakaunan kariah moden merupakan prasyarat wajib bagi setiap AJK yang diamanahkan mentadbir rumah Allah.

Kedudukan Syarak & Amanah Bendahari Kariah Terhadap Tabung Masjid

Dalam kerangka perundangan Islam, setiap sen wang yang dimasukkan ke dalam tabung masjid berstatus harta amanah (amānah) atau sebahagiannya tertakluk kepada hukum wakaf am dan infaq fi sabilillah. Pihak pentadbir masjid berperanan sebagai nāẓir atau pemegang amanah yang terikat secara mutlak dengan niat serta lafaz penderma (shart al-wāqif).

Pejabat Mufti Wilayah Persekutuan telah mengupas secara mendalam tanggungjawab pentadbiran ini menerusi fatwa rasmi Bayan Linnas Siri ke-218: Pandangan Mengenai Isu Pengurusan Wang Tabung Masjid. Dalam fatwa tersebut, ditegaskan bahawa dana masjid tidak boleh dibiarkan beku tanpa dimanfaatkan untuk kemaslahatan ummah, namun pada masa yang sama, tidak boleh dibelanjakan sewenang-wenangnya di luar tujuan asal kutipan tanpa persetujuan mesyuarat kariah atau garis panduan Jabatan Agama Islam Negeri (JAIN).

Prinsip kehati-hatian ini turut diperkukuh dalam Bayan Linnas Siri ke-353: Garis Panduan Pengurusan Sumbangan Awam, yang menetapkan bahawa setiap penerimaan sumbangan daripada masyarakat wajib disertakan dokumentasi rekod yang jelas, telus, dan boleh diaudit oleh pihak berkuasa mahupun orang awam.

Menguruskan Baki Wang Sumbangan Masjid

Persoalan sering timbul mengenai tindakan bendahari meletakkan wang lebihan sumbangan ke dalam akaun simpanan tetap perbankan Islam bagi menjana pulangan pasif. Berdasarkan panduan syarak Al-Kafi #622: Hukum Memasukkan Duit Derma Masjid Ke Dalam Simpanan Tetap, tindakan ini diharuskan dengan syarat pelaburan tersebut bebas daripada unsur riba, tidak menjejaskan keperluan tunai operasi harian masjid, dan diputuskan menerusi kelulusan rasmi jawatankuasa kariah.

Sebaliknya, jika berlaku kecuaian serius dalam penyimpanan tunai sehingga mengakibatkan kehilangan atau kecurian wang tabung, pentadbir boleh dipertanggungjawabkan (dhamān). Rujuk penjelasan terperinci dalam Irsyad al-Fatwa Siri ke-596: Adakah Pengurus Masjid Perlu Mengganti Duit Masjid Yang Dicuri, di mana kelalaian dalam prosedur keselamatan standard (SOP) meletakkan beban ganti rugi ke atas bahu pihak pengurus.

Syarat Sah Resit Rasmi Masjid & Pengecualian Cukai LHDN Seksyen 44(6)

Satu daripada punca salah faham terbesar dalam kalangan masyarakat dan pihak AJK adalah tanggapan bahawa mana-mana resit yang dikeluarkan oleh masjid secara automatik melayakkan penyumbang menuntut potongan cukai pendapatan peribadi atau syarikat.

Mengikut undang-undang percukaian Malaysia, potongan cukai hanya dibenarkan sekiranya institusi atau tabung masjid tersebut telah memperoleh kelulusan bertulis rasmi daripada Ketua Pengarah Hasil Dalam Negeri di bawah Seksyen 44(6) Akta Cukai Pendapatan 1967 (ACP 1967).

Pihak Lembaga Hasil Dalam Negeri (LHDN) telah menggariskan parameter ketat mengenai perkara ini menerusi dokumen rasmi LHDN: Resit Derma / Sumbangan Institusi Di Bawah Seksyen 44(6) dan panduan pembayar cukai di LHDN: Potongan Cukai Derma & Hadiah Bagi Individu.

Anatomi & Maklumat Wajib Dalam Resit Rasmi Masjid

Untuk memastikan resit sumbangan sah di sisi audit kariah dan mematuhi undang-undang percukaian, resit yang dikeluarkan wajib mengandungi butiran mandatori berikut:

Nama Penuh Institusi Masjid: Mengikut pendaftaran rasmi di bawah Majlis Agama Islam Negeri (MAIN).
Nombor Rujukan Kelulusan LHDN: (Contoh: LHDN.01/35/42/51/179-6.xxxx) berserta tempoh kuat kuasa warta, jika masjid memiliki status Seksyen 44(6). Jika tiada status ini, nyatakan dengan jelas: "Resit ini adalah untuk rekod kariah dan tidak layak untuk potongan cukai pendapatan LHDN".
Nombor Siri Resit Bercetak: Berurutan (running serial number) dan dijana secara sistem berpusat bagi mengelakkan nombor pendua.
Tarikh Penerimaan Wang: Tarikh sebenar dana dimasukkan ke dalam akaun atau diserahkan secara tunai.
Maklumat Penderma: Nama penuh, Nombor Kad Pengenalan (No. K/P) bagi individu, atau Nombor Pendaftaran Perniagaan (ROC/ROB) bagi entiti korporat.
Jumlah Sumbangan: Dinyatakan dalam angka (RM) dan perkataan ringgit secara lengkap bagi mengelakkan sebarang pemalsuan nilai.
Bentuk Sumbangan: Tandakan secara jelas sama ada Tunai, Cek, Pindahan Bank Dalam Talian (EFT), atau DuitNow QR.
Tujuan Sumbangan / Jenis Tabung: Tabung Am Kebajikan, Tabung Pembangunan/Ubah Suai, Tabung Anak Yatim, Tabung Pengimarahan Ramadan, atau Tabung Khairat Kematian.
Tandatangan & Cop Rasmi: Ditandatangani oleh Bendahari atau Penolong Bendahari yang diberi kuasa bertulis oleh Jawatankuasa.

Peringatan Penting Untuk AJK: Mengeluarkan resit palsu atau meniru format pengecualian cukai Seksyen 44(6) tanpa kelulusan sah daripada LHDN merupakan satu kesalahan jenayah penipuan di bawah Kanun Keseksaan dan Akta Cukai Pendapatan 1967 yang boleh membawa hukuman denda berat serta penjara.

SOP Pengiraan Wang Tabung Fizikal Kariah (Standard Anti-Ketirisan)

Walaupun pembayaran digital semakin popular, tabung fizikal yang diedarkan semasa khutbah Jumaat dan tabung tetap di dewan solat masih menjana sebahagian besar sumbangan mingguan di kebanyakan masjid di seluruh Semenanjung, Sabah, dan Sarawak.

Bagi menjamin keselamatan wang jemaah dan melindungi AJK daripada fitnah penyelewengan, setiap kariah disarankan mematuhi Prosedur Operasi Standard (SOP) kiraan wang berikut:

Fasa 1: Penguncian & Kawalan Tabung Fizikal

Semua tabung fizikal wajib dilengkapi dua mangga kunci berasingan (dual-lock system).
Kunci pertama dipegang oleh Pengerusi atau Setiausaha Masjid, manakala kunci kedua dipegang oleh Bendahari. Tabung hanya boleh dibuka apabila kedua-dua pemegang kunci hadir serentak.
Lokasi tabung statik di dalam masjid perlu berada di bawah pengawasan kamera litar tertutup (CCTV) berdefinisi tinggi yang beroperasi 24 jam.

Fasa 2: Sesi Kiraan Bersama Saksi

Pengiraan wang tabung tidak boleh dilakukan secara bersendirian oleh mana-mana individu di dalam bilik tertutup.
Sesi kiraan wajib dihadiri sekurang-kurangnya tiga orang petugas: Bendahari atau wakilnya, seorang AJK kariah bertugas, dan seorang saksi bebas (contohnya jemaah kariah atau pengawal keselamatan bertugas).
Pengasingan wang kertas mengikut denominasi (RM100, RM50, RM20, RM10, RM5, RM1) dan pengiraan duit syiling menggunakan mesin kiraan duit syiling automatik bagi menjimatkan masa.

Fasa 3: Pengisian Borang Penyata Pengiraan Tabung (Borang PPT)

Jumlah kiraan direkodkan secara serta-merta ke dalam Borang Penyata Pengiraan Tabung Rasmi yang mencatatkan pecahan denominasi, jumlah keseluruhan, tarikh, serta waktu kiraan selesai.
Ketiga-tiga individu yang hadir wajib menandatangani borang fizikal tersebut.
Gambar bukti kiraan dan salinan borang dimuat naik ke dalam sistem awan pengurusan masjid untuk rujukan audit segera.

Fasa 4: Pendepositan Tunai Ke Bank

Tunai yang telah dikira tidak dibenarkan disimpan di kediaman peribadi mana-mana AJK.
Wang wajib dimasukkan ke dalam peti besi berkunci berkod rahsia di pejabat masjid atau terus didepositkan ke mesin deposit tunai (CDM) bank rasmi masjid dalam tempoh selewat-lewatnya 24 jam selepas solat Jumaat.

Perbandingan: Resit Manual vs Sistem Pengurusan Sumbangan Digital

Peralihan daripada kaedah manual berasaskan kertas (paper-based ledger) kepada platform digital berpusat memberikan impak besar kepada kecekapan pentadbiran kariah dan keyakinan jemaah.

Ciri & Parameter Penilaian	Buku Resit Manual (Kertas)	Sistem Pengurusan Sumbangan Digital (MOSQ)
Penyimpanan Rekod	Buku resit bertimbun di rak pejabat, terdedah anai-anai & banjir	Rekod digital berasaskan awan (Cloud) tersimpan rapi selamanya
Masa Penjanaan Resit	3 hingga 5 minit bagi setiap penderma (tulis tangan manual)	Automatik dijana dalam 3 saat sejurus transaksi disahkan
Peluang Kesilapan Manusia	Tinggi (salah eja nama, salah kira baki, tulisan kabur)	Sifar ralat kiraan (formula aritmetik automatik)
Keterlihatan Jemaah Kariah	Sukar; jemaah perlu hadir ke pejabat masjid minta salinan	Jemaah menerima e-Resit rasmi terus melalui WhatsApp atau e-mel
Laporan Kewangan Mingguan	Mengambil masa berjam-jam untuk semakan bendahari	Papan pemuka kewangan masa nyata (real-time dashboard)
Kos Operasi Tahunan	Pembelian berulang buku resit karbon & dakwat pencetak	Percuma sepenuhnya melalui portal komuniti awan kariah
Kesiapsiagaan Audit MAIN/JAIN	Menyusahkan; proses menyelongkar arkib kertas bertahun-tahun	Eksport laporan format Excel & PDF lengkap dengan satu klik

Transformasi Digital Kewangan Masjid Bersama Ekosistem MOSQ.io

Menyahut seruan mufti berhubung pemerkasaan kewangan Islam menerusi teknologi dalam Bayan Linnas Siri ke-359: Digitalisasi Memperkasa Sistem Kewangan Islam, MOSQ.io membangunkan modul perisian khas untuk menyelesaikan kelemahan pengurusan dana kariah secara percuma tanpa sebarang caj tersembunyi.

Pihak kepimpinan kariah di seluruh Malaysia boleh mendaftarkan masjid mereka secara terus melalui app.mosq.io untuk mengaktifkan ciri automasi kewangan berikut:

1. Modul Tabung Kariah Pintar

Menerusi fungsi khas di /fungsi/tabung, bendahari boleh menetapkan pelbagai kategori tabung berasingan (contohnya Tabung Pembinaan Surau, Tabung Khairat Kematian, dan Tabung Agihan Fakir Miskin). Setiap sumbangan yang diterima—sama ada secara tunai semasa solat Jumaat atau pindahan QR—direkodkan mengikut pecahan tabung masing-masing tanpa percampuran dana syarak.

2. Penjanaan e-Resit Automatik Menerusi WhatsApp & PDF

Apabila penderma menyalurkan dana melalui kod DuitNow QR rasmi masjid atau pindahan dalam talian, sistem MOSQ membolehkan bendahari memasukkan butiran transaksi untuk menjana pautan e-Resit rasmi. Penderma menerima pengesahan terus ke telefon pintar mereka, lengkap dengan cop digital masjid dan kod pengesahan unik.

3. Papan Pemuka Kutipan & Laporan Ketelusan Kariah

Satu daripada faktor yang membina kepercayaan jemaah untuk berinfaq secara konsisten adalah keterbukaan maklumat. Menerusi ciri hebahan di /fungsi/pengumuman, pihak jawatankuasa masjid boleh menerbitkan ringkasan kutipan mingguan terus ke laman web rasmi kariah. Tiada lagi rahsia atau persoalan mengenai ke mana wang jemaah disalurkan.

Untuk masjid yang masih belum mempunyai laman sesawang rasmi, anda boleh membaca panduan langkah demi langkah dalam artikel kami mengenai cara buat laman web masjid percuma. Manakala bagi panduan penyelarasan kod transaksi DuitNow QR, sila teliti kupasan infaq masjid online duitnow qr.

Selain itu, orang awam dan musafir yang ingin mencari masjid terdekat atau menyemak kemudahan fasiliti di kawasan kariah masing-masing boleh melayari ruangan direktori masjid kami.

Senario Khas Dalam Pengendalian Sumbangan Kariah

Dalam urusan harian pentadbiran, pihak bendahari masjid kerap berhadapan dengan situasi pendermaan yang memerlukan garis panduan tersendiri:

1. Derma Daripada "Hamba Allah" (Penderma Tanpa Nama)

Ramai penderma Muslim lebih gemar menyembunyikan identiti mereka demi menjaga keikhlasan hati daripada riak. Bagaimanakah pihak bendahari harus merekodkan transaksi sebegini?

Prosedur: Dalam lejar tunai atau sistem kewangan masjid, rekodkan nama penderma sebagai "Hamba Allah" atau "Penderma Kariah Tidak Dinamakan".
Resit Rasmi: Buku resit atau e-Resit tetap dijana dengan nombor siri rasmi untuk mengimbangi penyata bank, tetapi salinan asal disimpan dalam fail rekod dalaman audit kariah.
Pelepasan Cukai: Penderma tanpa nama tidak boleh menuntut potongan cukai LHDN kerana Seksyen 44(6) memerlukan padanan sah nombor kad pengenalan pembayar cukai.

2. Sumbangan Bersyarat (Infaq Khas)

Kadangkala penderma menyerahkan sejumlah wang besar dengan syarat khusus, seperti: "Wang ini hanya boleh digunakan untuk membeli penghawa dingin bilik jenazah".

Mengikut hukum syarak, wang tersebut tidak boleh dilencongkan untuk membayar bil elektrik dewan utama atau jamuan makan majlis.
Bendahari wajib mengasingkan sumbangan ini ke dalam lejar tabung amanah khas (restricted fund) dan memaklumkan jawatankuasa perolehan agar pelaksanaannya mematuhi wasiat penyumbang.

3. Pindahan Pihak Ketiga & Sumbangan Silap Pindahan (Wrong Transfer)

Sekiranya terdapat jemaah yang tersilap memindahkan wang ke akaun bank masjid (contohnya tersilap menaip amaun RM1,000 bukannya RM100), pihak AJK berhak memulangkan semula baki wang tersebut selepas proses pengesahan rasmi.

Pemohon perlu mengemukakan bukti penyata bank asal, salinan kad pengenalan, dan membuat permohonan bertulis kepada Setiausaha Masjid.
Pengembalian dana dilakukan melalui pindahan bank rasmi masjid terus ke akaun asal pemohon (bukan secara tunai di tangan) bagi memastikan jejak audit yang sempurna.

Senarai Semak Audit Kewangan Tahunan Masjid (Checklist AJK)

Sebelum menyerahkan laporan kewangan pada Mesyuarat Agung Tahunan Kariah (AGM) atau kepada pihak audit Majlis Agama Islam Negeri, pastikan senarai semak berikut telah disempurnakan:

[ ] Semua buku resit manual lama (resit terpakai mahupun batal) disimpan dalam turutan nombor siri yang lengkap.
[ ] Penyata bank bulanan telah diimbangi (bank reconciliation) dengan lejar penerimaan tunai dan penyata transaksi digital.
[ ] Borang Penyata Pengiraan Tabung (PPT) mingguan mempunyai tandatangan lengkap ketiga-tiga orang saksi bertugas.
[ ] Semua perbelanjaan keluar disertakan baucar bayaran rasmi, invois pembekal, dan resit bayaran yang disahkan Pengerusi.
[ ] Baki wang runcit (petty cash) di pejabat masjid telah dikira dan berada dalam had siling yang dibenarkan oleh peraturan kariah.
[ ] Laporan ringkasan kutipan dan agihan tabung kariah telah disiarkan secara berkala di papan kenyataan fizikal serta portal kariah untuk tatapan jemaah.

Langkah Seterusnya: Naik Taraf Sistem Kewangan Masjid Anda Hari Ini

Ketelusan dalam menguruskan wang rumah Allah bukan sekadar perkara prosedur pentadbiran, sebaliknya merupakan cerminan ketakwaan dan amanah kepimpinan Islam di peringkat akar umbi. Apabila jemaah kariah yakin bahawa setiap ringgit yang diinfaqkan diuruskan dengan tertib, telus, dan bebas daripada ketirisan, mereka akan lebih terdorong untuk menyumbang secara istiqamah bagi mengimarahkan program-program masjid.

Jangan biarkan masjid anda terperangkap dalam sistem lapuk yang membebankan barisan AJK dan mendedahkan kariah kepada risiko kerugian.

Daftarkan masjid atau surau anda secara percuma di app.mosq.io hari ini. Sertai ratusan kariah di seluruh negara yang kini memanfaatkan ekosistem digital MOSQ.io untuk mentadbir tabung, menjana e-Resit rasmi, dan membina kariah yang telus, moden, dan berdaya saing.