Amalan wakaf merupakan salah satu tonggak terpenting dalam pembinaan tamadun Islam dan pemerkasaan sosioekonomi ummah sejak zaman Rasulullah SAW. Di Malaysia, institusi masjid bukan sahaja berfungsi sebagai pusat ibadah solat lima waktu dan solat Jumaat, malah menjadi nadi penyatuan komuniti kariah yang berdiri teguh di atas asas wakaf—bermula daripada tanah tapak masjid, struktur kubah dan menara, sehinggalah kepada hamparan karpet dewan solat, sistem siar raya, dan van jenazah.
Walau bagaimanapun, landskap pengurusan wakaf masjid pada tahun 2026 menuntut kefahaman fiqh yang mendalam serta sistem tadbir urus yang telus dan profesional. Ramai kalangan jemaah kariah masih keliru antara konsep wakaf, infaq, dan sedekah biasa, manakala pihak jawatankuasa pengurusan masjid sering berdepan cabaran perundangan dalam menguruskan harta wakaf khas, mengelak ketirisan dana tabung, serta mematuhi enakmen perundangan Majlis Agama Islam Negeri (MAIN).
Panduan komprehensif ini menghuraikan secara terperinci setiap aspek wakaf masjid di Malaysia: bermula daripada dalil dan hukum syarak Mazhab Syafi'i, rukun pewakafan, perbezaan wakaf am dan wakaf khas, instrumen wakaf tunai moden, prosedur rasmi MAIN, panduan pelupusan harta wakaf usang, sehingga kepada kaedah pelepasan cukai pendapatan Lembaga Hasil Dalam Negeri (LHDN) di bawah Seksyen 44(6).
Konsep dan Kedudukan Wakaf dalam Ekosistem Masjid Malaysia
Secara etimologi, perkataan wakaf berasal daripada kata kerja bahasa Arab waqafa (وقف) yang membawa erti menahan, menghentikan, atau menegah. Dari sudut istilah syarak menurut Mazhab Syafi'i, wakaf ditakrifkan sebagai penahanan hak milik harta yang boleh dimanfaatkan secara berterusan (tahbisul asl) serta menyerahkan manfaat atau faedahnya kepada pihak penerima yang diharuskan oleh syarak (tasbilul manfaah) semata-mata kerana mendekatkan diri kepada Allah SWT.
Prinsip asas ini dihuraikan secara mendalam oleh Pejabat Mufti Wilayah Persekutuan dalam Bayan Linnas Siri Ke-237, di mana status harta yang telah diwakafkan secara sah terputus hak milik mutlaknya daripada pewakaf (al-waqif) dan berpindah menjadi milik Allah Taala untuk kemaslahatan umat Islam.
Institusi masjid merupakan manifestasi wakaf yang paling agung dalam sejarah Islam. Masjid Quba' dan Masjid Nabawi di Madinah al-Munawwarah diasaskan atas prinsip pewakafan tanah dan penyatuan jemaah. Sebagaimana dijelaskan oleh Pejabat Mufti Wilayah Persekutuan dalam Bayan Linnas Siri Ke-206, pengimarahan masjid bukan sekadar mendirikan solat secara fizikal, tetapi merangkumi pemeliharaan aset wakaf, pengurusan fasiliti yang sempurna, serta memastikan setiap sudut rumah Allah berfungsi menyebarkan ilmu dan kebaikan.
Dalil Pensyariatan Amalan Wakaf
Amalan wakaf bersandarkan kepada dalil al-Quran, as-Sunnah, dan ijmak ulama. Antara nas al-Quran yang mendasari galakan berwakaf termasuk firman Allah SWT:
"Kamu tidak sekali-kali akan mencapai hakikat kebajikan (dan kebaktian yang sempurna) sebelum kamu dermakan sebahagian dari apa yang kamu sayangi. Dan apa jua yang kamu dermakan, maka sesungguhnya Allah Maha Mengetahuinya." (Surah Ali 'Imran: 92)
Di dalam hadis sahih riwayat Imam Muslim, Rasulullah SAW menegaskan bahawa wakaf merupakan satu-satunya amalan kebajikan yang pahalanya terus mengalir biarpun selepas seseorang hamba meninggal dunia melalui konsep sedekah jariah:
"Apabila matinya anak Adam, maka terputuslah amalannya melainkan tiga perkara: sedekah jariah (wakaf), ilmu yang dimanfaatkan dengannya, atau anak soleh yang mendoakannya." (Hadis Riwayat Muslim)
Dalam konteks pentadbiran moden di Malaysia, tadbir urus masjid berkait rapat dengan platform pengurusan pintar seperti portal komuniti MOSQ.io dan direktori masjid interaktif di /direktori bagi memudahkan jemaah mengenali masjid kariah berdekatan serta saluran sumbangan rasmi yang sah.
Rukun dan Syarat Sah Wakaf Masjid Mengikut Fiqh Syafi'i
Bagi memastikan sesuatu pewakafan masjid sah di sisi syarak dan mengikat dari segi undang-undang Islam, empat rukun utama wajib dipenuhi sebagaimana digariskan dalam kitab-kitab muktamad Fiqh Syafi'i serta panduan rasmi Perbadanan Wakaf Selangor (PWS / MAIS):
- Pewakaf (Al-Waqif):
Pewakaf mestilah seorang yang waras, baligh (mukalaf), merdeka, serta memiliki kelayakan membuat tasarruf (ahliyyah at-tabarru') ke atas hartanya. Pewakaf tidak berada di bawah sekatan muflis atau paksaan pihak luar. Wakaf daripada orang bukan Islam juga sah diterima untuk kebajikan umum atau fasiliti masjid yang tidak bercanggah dengan syarak.
- Harta yang Diwakafkan (Al-Mawquf):
Harta tersebut mestilah bernilai di sisi syarak (mal mutaqawwam), wujud secara nyata semasa akad, diketahui kadar dan spesifikasinya, serta milik penuh pewakaf secara sah. Paling penting, harta tersebut mestilah kekal zatnya ('ain) dan boleh diambil manfaatnya secara berulang tanpa binasa dengan sekali penggunaan.
- Penerima Manfaat Wakaf (Al-Mawquf 'Alaih):
Pihak penerima manfaat mestilah wujud dan ditentukan tujuannya untuk jalan kebajikan serta taqarrub kepada Allah. Bagi wakaf masjid, penerima manfaatnya adalah seluruh jemaah orang Islam, ahli kariah, dan musafir yang mengunjungi masjid.
- Lafaz Ijab dan Qabul (As-Sighah):
Pewakaf perlu melafazkan atau menandatangani dokumen akad pewakafan secara jelas (sharih) atau kiasan (kinayah) yang disertakan dengan niat. Sighah wakaf mestilah bersifat kekal (muabbad), berkuat kuasa serta-merta (tanjiz), dan tidak digantungkan kepada syarat yang membatalkan intipati wakaf.
| Rukun Wakaf | Syarat Sah Fiqh Syafi'i | Contoh Aplikasi di Masjid |
|---|---|---|
| Al-Waqif (Pewakaf) | Baligh, berakal, sukarela, pemilik sah harta | Jemaah kariah atau syarikat korporat yang mewakafkan aset |
| Al-Mawquf (Harta) | Bernilai syarak, kekal zat, milik sempurna, ditentukan | Tanah tapak solat, bangunan dewan, karpet, van jenazah, wang tunai |
| Al-Mawquf 'Alaih (Penerima) | Pihak kebajikan Islam, tidak bertentangan syarak | Jemaah kariah, musafir, pelajar kelas al-Quran masjid |
| As-Sighah (Akad/Lafaz) | Kekal (muabbad), serta-merta, jelas atau bertulis | Borang akuan wakaf MAIS/MAIN atau akad lafaz wakaf tunai |
Perbezaan Kritikal: Wakaf Am vs Wakaf Khas Masjid
Salah satu punca kekeliruan terbesar dalam kalangan jawatankuasa masjid dan penderma ialah perbezaan antara Wakaf Am dan Wakaf Khas. Kefahaman ini sangat penting kerana implikasi hukum syarak dan undang-undang statutori negeri melarang sebarang pengalihan dana tanpa kebenaran pihak berkuasa agama.
1. Wakaf Am Masjid
Wakaf Am merujuk kepada pewakafan harta atau dana wang tunai untuk kegunaan umum institusi masjid tanpa disyaratkan perbelanjaannya kepada satu objek atau program yang sempit. Contohnya, seorang jemaah mewakafkan RM10,000 dengan niat: "Saya wakafkan wang ini untuk kebajikan dan kemaslahatan Masjid Al-Falah."
Dalam situasi ini, jawatankuasa pentadbir masjid mempunyai fleksibiliti syariah untuk memperuntukkan dana tersebut kepada mana-mana keperluan mendesak masjid, termasuk membiayai pembaikan bumbung bocor, menaik taraf sistem audio, menyelenggara penghawa dingin, atau menyokong program pengajian kariah.
2. Wakaf Khas Masjid
Wakaf Khas berlaku apabila pewakaf menyatakan secara spesifik objek, fasiliti, atau tujuan pewakafan tersebut. Contohnya:
- "Saya wakafkan RM5,000 ini khusus untuk pembelian karpet saf utama dewan solat."
- "Saya wakafkan van jenazah ini khas untuk kegunaan pengurusan jenazah anak kariah Masjid Nurul Iman."
- "Saya wakafkan 100 naskhah mushaf al-Quran ini untuk diletakkan di rak rehal masjid."
Menurut kaedah fiqh yang masyhur dalam Mazhab Syafi'i:
شرط الواقف كنص الشارع
"Syarat yang ditetapkan oleh pewakaf mempunyai kedudukan yang sama seperti nas pensyariat (selagi tidak mengharamkan yang halal atau menghalalkan yang haram)."
Ini bermakna, pihak jawatankuasa masjid dilarang sama sekali menggunakan wang wakaf karpet untuk membayar bil elektrik TNB, atau menukar fungsi van jenazah menjadi van pengangkutan barangan perniagaan pasar malam. Mengabaikan syarat pewakaf dianggap satu bentuk khianat amanah dan berdosa di sisi syarak melainkan mendapat ketetapan pelepasan daripada mufti atau Majlis Agama Islam Negeri.
| Dimensi Perbandingan | Wakaf Am | Wakaf Khas | Infaq / Sedekah Biasa |
|---|---|---|---|
| Niat & Matlamat | Kemaslahatan umum masjid tanpa terikat | Khusus kepada aset/tujuan tertentu | Bebas untuk sebarang kebajikan semasa |
| Pengekalan Pokok Aset | Ya, manfaat dijana berulang | Ya, aset fizikal/khas dijaga rapi | Tidak wajib (boleh dihabiskan terus) |
| Fleksibiliti Kegunaan | Tinggi (ikut keutamaan AJK masjid) | Terhad (ketat mengikut lafaz pewakaf) | Sangat tinggi (utiliti, jamuan, saguhati) |
| Pengalihan Dana | Dibenarkan dalam skop kebajikan masjid | Dilarang keras tanpa fatwa/izin MAIN | Dibenarkan mengikut budi bicara AJK |
| Pengesahan MAIN | Di bawah seliaan Enakmen Wakaf Negeri | Di bawah seliaan Enakmen Wakaf Negeri | Seliaan tadbir urus tabung masjid |
Jawatankuasa masjid disarankan mengasingkan akaun dan tabung secara digital melalui modul pengurusan kewangan moden seperti /fungsi/tabung bagi memastikan setiap sen wakaf khas tidak bercampur dengan akaun operasi umum.
Instrumen Wakaf Moden: Dari Aset Hartanah ke Wakaf Tunai
Pada zaman silam, wakaf masjid sering dikaitkan secara eksklusif dengan tanah ladang, bangunan rumah kedai, dan telaga air. Namun, dalam era ekonomi moden, majoriti masyarakat bandar tidak memiliki tanah atau aset hartanah yang besar. Oleh itu, para ulama kontemporari telah membincangkan keharusan berwakaf dengan menggunakan wang tunai (wakaf tunai).
Keputusan Fatwa Kebangsaan Mengenai Wakaf Tunai
Di Malaysia, keabsahan wakaf tunai telah dimuktamadkan melalui Keputusan Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal Ugama Islam Malaysia (MKI) Kali Ke-77 yang bersidang pada 10-12 April 2007. Sebagaimana diperincikan dalam Bayan Linnas Siri Ke-191 oleh Pejabat Mufti Wilayah Persekutuan serta portal Yayasan Waqaf Malaysia (YWM), Muzakarah memutuskan:
"Berwakaf dalam bentuk wang tunai adalah dibenarkan dalam Islam."
Wang tunai yang diwakafkan oleh orang ramai akan dikumpulkan ke dalam dana amanah (wakaf pool) dan ditukarkan kepada aset kekal (istibdal) atau dilaburkan dalam portfolio patuh syariah di mana dividen dan keuntungannya disalurkan secara berkekalan kepada pembangunan masjid dan kebajikan jemaah.
5 Bentuk Wakaf Masjid Popular di Malaysia (2026)
Jemaah kini boleh menyertai pelbagai skim wakaf masjid mengikut kemampuan kewangan masing-masing:
- Wakaf Saham Bangunan & Pembesaran Masjid:
Orang ramai membeli unit saham wakaf (contohnya serendah RM10, RM50, atau RM100 seunit) untuk membiayai pembinaan dewan solat tambahan, menara azan, atau bilik kuliah.
- Wakaf Karpet Saf Solat & Akustik Dewan:
Pewakaf menaja kos pembelian karpet tebal saf solat mengikut ukuran meter persegi. Karpet berkualiti tinggi mampu bertahan antara 10 hingga 15 tahun dan memberi keselesaan kepada ribuan jemaah setiap kali bersujud.
- Wakaf Mushaf Al-Quran & Rehal:
Pewakaf meletakkan naskhah al-Quran rasmi Rasm Uthmani kelulusan Kementerian Dalam Negeri (KDN) di ruang solat masjid untuk dibaca oleh ahli kariah dan anak-anak kelas fardhu ain.
- Wakaf Panel Solar & Fasiliti Hijau:
Masjid-masjid di Selangor, Perak, dan Terengganu kini giat memasang panel solar fotovoltaik di atas bumbung dewan solat. Pewakaf menaja kos pemasangan solar, sekali gus menjimatkan bil elektrik bulanan masjid sehingga 60% dan menghasilkan tenaga boleh baharu.
- Wakaf Kenderaan & Van Jenazah Kariah:
Kenderaan van jenazah lengkap dengan keranda aluminium, pengusung, dan pendingin hawa diwakafkan untuk kegunaan pengurusan jenazah kariah secara percuma atau kos minimum.
Untuk panduan mendalam mengenai kaedah pembayaran infaq dan wakaf secara digital tanpa tunai, baca artikel kami di /blog/infaq-masjid-online-duitnow-qr.
Hukum Menguruskan Harta Wakaf Masjid yang Rosak atau Usang
Sering kali timbul persoalan dalam kalangan pegawai masjid: "Apakah yang perlu dilakukan terhadap naskhah al-Quran wakaf yang telah reput, karpet lama yang telah ditukar ganti, atau kipas siling wakaf yang rosak dan tidak dapat dibaiki lagi? Bolehkah barangan tersebut dijual atau dibuang?"
Isu ini telah dirungkai secara terperinci oleh Pejabat Mufti Wilayah Persekutuan dalam Irsyad al-Fatwa Siri Ke-796. Garis panduan hukum syarak menetapkan ketetapan berikut:
1. Prinsip Istibdal (Penukaran Aset Wakaf)
Sekiranya harta wakaf telah rosak sehingga tidak lagi dapat menghasilkan manfaat sebagaimana yang diniatkan oleh pewakaf, majoriti ulama membenarkan proses istibdal. Aset tersebut boleh dijual, dan wang hasil jualan tersebut wajib digunakan untuk membeli aset gantian yang serupa bagi kegunaan masjid yang sama.
Contohnya, jika karpet lama masjid digantikan dengan karpet baharu hasil sumbangan penderma lain, karpet lama yang masih elok sebahagiannya boleh dijual atau diserahkan kepada surau kecil, madrasah, atau pusat tahfiz yang memerlukan dengan kebenaran jawatankuasa pentadbiran. Hasil jualan tidak boleh dimasukkan ke dalam akaun peribadi sesiapa, sebaliknya wajib disalurkan semula ke dalam tabung pembangunan masjid.
2. Pelupusan Naskhah Al-Quran Wakaf yang Koyak
Naskhah al-Quran yang telah reput helai kertasnya dan tidak boleh dibaca tidak boleh dibuang ke dalam tong sampah. Menurut garis panduan Jabatan Kemajuan Islam Malaysia (JAKIM), naskhah al-Quran usang hendaklah dilupuskan melalui kaedah pembakaran khas di dalam insinerator atau relau tertutup, dan abu pembakaran tersebut hendaklah dihanyutkan ke laut atau ditanam di tempat tanah yang bersih dan tidak dipijak orang ramai.
3. Pemuliharaan Bahan Binaan dan Besi Usang
Bahan binaan seperti zink bumbung lama, pagar besi, atau pintu kayu yang ditanggalkan semasa renovasi masjid hendaklah dilelong atau dijual kepada pusat kitar semula, dan hasil jualannya diakaunkan secara telus ke dalam buku rekod kewangan masjid sebagaimana diterangkan dalam panduan /blog/pengurusan-tabung-masjid-moden.
Prosedur Sah Pewakafan Melalui Majlis Agama Islam Negeri (MAIN)
Di Malaysia, Perlembagaan Persekutuan memperuntukkan bahawa hal ehwal agama Islam berada di bawah bidang kuasa Duli Yang Maha Mulia Sultan atau Raja bagi negeri-negeri beraja, dan Yang di-Pertuan Agong bagi Wilayah Persekutuan, Pulau Pinang, Melaka, Sabah, dan Sarawak.
Majlis Agama Islam Negeri Sebagai Pemegang Amanah Tunggal
Di bawah Enakmen Pentadbiran Agama Islam dan Enakmen Wakaf setiap negeri (contohnya Enakmen Wakaf Negeri Selangor 2015), Majlis Agama Islam Negeri (MAIN) adalah pemegang amanah tunggal (sole trustee) bagi semua harta wakaf di dalam sesebuah negeri. Jawatankuasa masjid kariah bertindak sebagai pentadbir peringkat bawahan yang memegang amanah mutawalli di bawah pengawasan MAIN.
Sebagaimana dinyatakan dalam seksyen Soalan Lazim Perbadanan Wakaf Selangor (PWS), sebarang pewakafan tanah untuk masjid, pembinaan bangunan di atas tanah wakaf, atau kutipan wakaf berskala besar wajib melalui prosedur berikut:
- Permohonan Pewakafan Rasmi:
Pewakaf mengisi borang permohonan wakaf tanah atau aset dengan melampirkan salinan geran tanah, pelan ukur berkanun, dan dokumen pengenalan diri.
- Siasatan & Penilaian Teknikal:
Pegawai Bahagian Wakaf MAIN bersama Jabatan Hal Ehwal Agama Islam Negeri (JAIN) akan menjalankan lawatan tapak bagi menilai kesesuaian lokasi, status zon tanah, dan ketiadaan bebanan hutang bank (gadaian).
- Penyempurnaan Dokumen Pindah Milik:
Sekiranya tanah diluluskan, pewakaf menandatangani Borang 14A Kanun Tanah Negara bagi memindahkan hak milik tanah kepada Majlis Agama Islam Negeri atas nama pemegang amanah wakaf.
- Pendaftaran Warta Wakaf:
Tanah tersebut didaftarkan dalam Buku Daftar Wakaf Negeri dan diwartakan bagi memastikan ia kekal sebagai hak milik umat Islam untuk selama-lamanya serta terlindung daripada tuntutan pusaka atau rampasan komersial.
Langkah kawal selia ini sangat kritikal bagi melindungi masyarakat daripada sindiket kutipan derma dan wakaf haram yang menggunakan nama masjid tetapi menyalurkan wang ke dalam akaun peribadi individu.
Pelepasan Cukai Pendapatan LHDN di Bawah Seksyen 44(6) ACP 1967
Bagi menarik lebih banyak penyertaan sektor korporat, usahawan, dan pembayar cukai individu dalam pembangunan institusi masjid, kerajaan Malaysia menyediakan insentif percukaian melalui Lembaga Hasil Dalam Negeri (LHDN).
Syarat dan Mekanisme Potongan Cukai
Di bawah Subseksyen 44(6) Akta Cukai Pendapatan 1967 (ACP 1967), seseorang pembayar cukai layak memotong jumlah sumbangan wang tunai daripada pendapatan agregat mereka sekiranya sumbangan tersebut disalurkan kepada institusi atau tabung yang diluluskan secara sah oleh Ketua Pengarah Hasil Dalam Negeri.
Berdasarkan dokumen rasmi Garis Panduan Subseksyen 44(6) ACP 1967 bagi Tabung Pengurusan dan Pembinaan Rumah Ibadat oleh LHDN, perkara-perkara penting berikut perlu dipatuhi:
- Had Potongan Cukai:
- Bagi individu, jumlah potongan cukai dihadkan sehingga 10% daripada pendapatan agregat pada tahun taksiran berkenaan.
- Bagi syarikat perniagaan, potongan cukai dihadkan sehingga 10% daripada pendapatan agregat syarikat.
- Saluran Wakaf yang Diiktiraf:
Sumbangan wakaf tunai yang disalurkan melalui Yayasan Waqaf Malaysia (YWM), Perbadanan Wakaf Negeri, atau tabung pembangunan masjid yang memiliki permit Seksyen 44(6) yang sah adalah layak mendapat potongan cukai ini.
- Keperluan Resit Rasmi Bercetak:
Pembayar cukai wajib menyimpan resit rasmi yang mengandungi:
- Nama penuh penderma dan nombor Kad Pengenalan / Nombor Pendaftaran Perniagaan (SSM).
- Nombor rujukan kelulusan Warta Kerajaan LHDN (contoh: LHDN.01/35/42/51/179...).
- Tarikh transaksi dan jumlah sumbangan dalam Ringgit Malaysia (RM).
- Tandatangan pegawai bertanggunjawab atau cap digital pengesahan.
Untuk panduan terperinci bagaimana pihak jawatankuasa masjid boleh mengeluarkan resit rasmi patuh LHDN secara automatik kepada para penderma, rujuk artikel panduan kami di /blog/pengurusan-sumbangan-resit-masjid.
Transformasi Digital Pengurusan Wakaf & Infaq Bersama MOSQ.io
Cabaran terbesar institusi masjid pada era pasca-pandemik bukan lagi kekurangan penderma, sebaliknya ketirisan data, keciciran rekod penderma berulang, serta ketiadaan sistem pelaporan kewangan yang boleh diakses oleh jemaah kariah secara masa nyata (real-time).
Sistem pengurusan masjid pintar MOSQ.io dibangunkan khusus bagi menyelesaikan kelompangan ini secara bersepadu:
- Pengasingan Tabung Digital Automatik:
Melalui modul /fungsi/tabung, pihak masjid boleh mencipta kempen wakaf berasingan dengan kod QR DuitNow unik bagi setiap tujuan—contohnya Tabung Pembangunan Kubah, Tabung Karpet Solat, dan Tabung Van Jenazah. Wang yang masuk terus direkodkan mengikut kategori tanpa risiko bercampur dana.
- Penjanaan Resit Pelepasan Cukai Automatik:
Sistem MOSQ membolehkan penderma mengisi butiran cukai secara pantas semasa mengimbas QR, dan resit rasmi berformat PDF yang mematuhi format LHDN Seksyen 44(6) terus dihantar ke emel atau WhatsApp penderma secara automatik.
- Pengkalan Data Pewakaf & Kariah Berpusat:
Melalui modul /fungsi/pengurusan-pengguna, pentadbir masjid boleh menjejak rekod pewakaf berkala, menghantar penyata akaun tahunan projek wakaf, serta menyebarkan laporan kemajuan projek secara telus kepada kariah.
- Papan Pemuka Ketelusan Awam:
Data kutipan dipaparkan secara telus di laman web masjid kariah, membina keyakinan tinggi dalam kalangan korporat dan individu untuk menyalurkan dana wakaf dalam jumlah yang lebih besar.
Jawatankuasa masjid di seluruh Malaysia boleh mendaftar portal pengurusan masjid digital percuma hari ini di app.mosq.io.
Kesimpulan
Wakaf masjid merupakan instrumen pelaburan akhirat yang agung, menghubungkan keikhlasan hamba dengan keberkahan ummah secara berpanjangan. Namun, kemuliaan niat berwakaf mestilah diiringi dengan ketelitian hukum syarak, kepatuhan kepada enakmen Majlis Agama Islam Negeri, serta integriti tadbir urus kewangan moden.
Dengan memanfaatkan instrumen wakaf tunai, memahami perbezaan wakaf am dan wakaf khas, memanfaatkan insentif potongan cukai LHDN Seksyen 44(6), serta mengadaptasi teknologi platform pintar MOSQ.io, institusi masjid di Malaysia mampu bertransformasi menjadi pusat kecemerlangan peradaban Islam yang berdikari, telus, dan makmur menjelang era masa hadapan.